نكته‌ها : 1 - مصائب شما از خود شما است ! اين تصور براى بسيارى وجود دارد كه گمان مىكنند رابطه اعمال انسان با جزاى الهى همان رابطه قرار دادى است كه شبيه آن در مورد قوانين دنيا و پاداش و كيفر آن وجود دارد ، در حالى كه بارها گفته‌ايم كه اين ارتباط به يك نوع ارتباط تكوينى شبيه تر است تا ارتباط تشريعى و قراردادى ، و به تعبير ديگر پاداش كيفرها « بيشتر بازتاب طبيعى و تكوينى اعمال انسانها است كه دامن آنها را مىگيرد . آيات فوق شاهد گويايى براى اين واقعيت است . در اين زمينه روايات زيادى در منابع اسلامى وارد شده كه به گوشه از آن براى تكميل اين بحث اشاره مىكنيم . 1 - در يكى از خطبه‌هاى نهج البلاغه آمده است : ما كان قوم قط فى غض نعمة من عيش ، فزال عنهم ، الا بذنوب اجترحوها ، لان اللَّه ليس بظلام للعبيد ، و لو ان الناس حين تنزل بهم النقم ، و تزول عنهم النعم ، فزعوا الى ربهم بصدق من نياتهم ، و وله من قلوبهم ، لرد عليهم كل شارد ، و اصلح لهم كل فاسد : « هيچ ملتى از آغوش ناز و نعمت زندگى گرفته نشد ، مگر بواسطه گناهانى كه انجام دادند ، زيرا خداوند هرگز به بندگانش ستم روا نمىدارد ، هر گاه مردم در موقع نزول بلاها و سلب نعمتها با صدق نيت به پيشگاه خدا تضرع كنند ، و با دلهاى پر اشتياق و آكنده از مهر خدا از او درخواست جبران نمايند ، مسلما آنچه از دستشان رفته به آنها باز مىگرداند و هر گونه مفسده اى را براى آنها اصلاح مىكند » ( 1 ) . 2 - در « جامع الاخبار » حديث ديگرى از امير مؤمنان على ع نقل شده است

--> ( 1 ) نهج البلاغه خطبه 178 .